Önce "BORSA ne demektir?" sorusunun cevabını bileceğiz. Borsa, bir mal veya hizmetin saılıp alınarak fiyatların belirlendiği veya sermaye piyasasının değişimi, alınıp satılabilir menkul kıymetler, emtialar, döviz, vadeli işlemler, ve opsiyon sözleşmelerinin halka açık satıldığı veya satın alındığı organize bir piyasadır. Buğday borsası da menkul kıymetler borsası da bu anlamda kullanılır.

06/10/1984 tarih ve 18637 sayılı Resmi Gazete ile yayımlanan "Menkul Kıymetler Borsalarının Kuruluş ve Çalışma Esasları Hakkında Yönetmelik" ile Türkiye'de menkul kıymetler borsalarının kuruluş, çalışma, denetlenme ve borsada alım satım esasları ile borsa üyelerinin kuruluş, çalışma ve yükümlülükleri düzenlenmiştir.

91 sayılı KHK'de öngörülen görevleri yerine getirmek üzere kurulan Borsa İstanbul, Sermaye Piyasası Kurulu'nun gözetim ve denetimi altında olan tüzel kişiliği haiz bir kamu kurumudur. Borsa İstanbul çalışma usul ve esasları, 19/02/1996 tarih ve 22559 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan "Borsa İstanbul Yönetmeliği"nde düzenlenmiştir.

Borsa İstanbul, bir meslek kuruluşu olarak, yatırım ve kalkınma bankaları, ticari bankalar ve aracı kurumlardan oluşan üyelere sahiptir.

Ülkemizde 1990'lı yıllarda kurulan İstanbul Menkul Kıymetler Borsası'nın adı son yıllarda değiştirildi ve BIST (Borsa İstanbul) adı kullanılmaya başladı.

BIST, bir menkul kıymetler borsasıdır. Burada halka açık şirketlerin hisse senetleri alınıp satılmaktadır. Çok kazanan veya hisseleri çok talep edilen şirketlerin hisselerinin fiyatı artarken zarar eden veya hisseleri talep görmeyen şirketlerin hisseleri değer kaybeder.

Ekonomi haberleriyle ilgilenen herkesin aşina olduğu bir terim vardır ki; “BIST Endeksleri”. Genellikle tüm yatırımcılar bu endeksler ile kâr etmek isterler. Sizler de borsada yatırım yaparak para kazanmak istiyorsanız bu işe endeksleri yakından tanıyarak başlamanız gerekir. Çünkü söz konusu endeksler ülkenin ve sektörlerin genel durumu hakkında sizleri bilgilendirir. Bu yazımızda sizlere BIST 100 hakkında bilgi vereceğiz.

BIST 100 endeksi; Borsa İstanbul’da işlem gören piyasa ve işlem hacmi açısından en yüksek 100 hisse senedinin performansını ölçmek için kullanılan temel göstergedir. Aynı zamanda Türk borsasının göstergesi olarak da kabul edilen BIST 100 endeksinin işlem kodu ise: XU100’dür.

Borsa İstanbul’un en popüler endekslerinden biri olan BIST 100 endeksi, tüm büyük yatırımcılar tarafından dikkatle takip edilen bir endekstir. Bunun en büyük sebebi; borsanın düşme ve yükselme yorumlarının BIST 100 endeksi dikkate alınarak yapılmasıdır. Özetle; bu 100 şirketin hisse senedi, borsanın genel performansını göstermektedir.

Borsa İstanbul’da işlem gören paylar yılda 4 kez gözden geçirilerek BIST 100 endeksinde yer alacak hisseler belirlenir. Ulusal Pazar’da işlem gören şirketler, Kurumsal Ürünler Pazarı’nda işlem gören gayrimenkul yatırım ortakları ve girişim sermayesi yatırım ortakları payları arasında bu seçim işlemi gerçekleştirilmektedir.

Fiili dolaşımdaki paylar (FDP), piyasa değeri ve günlük ortalama işlem hacmine göre büyükten küçüğe sıralanarak her iki sıralamada da üst sıralarda yer alan hisse senetleri endekse dâhil edilir. Dönemsel değişiklikler, ilgili endeks dönemi başlamadan en az 10 gün önce ilan edilir.

BIST 100 endeksinde yer alacak şirket hisse senetleri, yalnızca A ve B grubuna ait hisselerden seçilir. Yani C ve D grubu, BIST 100’e dâhil edilmemektedir. C ve D grubunda yer alan hisseler, A ve B grubundakilere nazaran daha fazla risk barındırır. BIST 100 endeksi; Ocak-Mart, Nisan-Haziran, Temmuz-Eylül, Ekim-Aralık olacak şekilde 3 ayda bir yeniden belirlenmektedir.