Emekli olmak için prim şartı ile çalışma gün şartlarını tamamlayan EYT'li vatandaşların gözü kulağı çıkacak EYT yasasında... Ancak ufukta bir yasa hazırlığı da yok, niyet de yok. Ancak ülke bir seçim sath-ı mâiline girerse vaat edilir ve unutulur. 3600 Ek gösterge gibi. Çünkü uçuşa geçeceği vaat edilen ekonomimiz uçuyor. Nereye mi? Borçlar diyarına tabii.

EYT'liler sosyal medya üzerinden haklarını aramaya devam ediyor.

EMEKLİLİKTE YAŞA TAKILMAK NEDİR?

Türkiye'de emekli olabilmek için üç şart var. Bu şartların ilki sigortalılık süresi. İkincisi ise sigorta prim gün sayısı. Son olarak ise “yaş kriteri” gerekiyor.

EYT'liler prim ödeme gün sayısı ve sigortalılık süresini doldurmalarına rağmen 1999'da çıkarılan yasa nedeniyle “yaş” kriterine takılıyorlar.

EYT mağdurları, kendilerini görmek, duymak istemeyen hükümet ve ortaklarına karşı mücadelelerini sürdürüyor.

EYT sorunu ilk kez 8 Eylül 1999’da kabul edilen 4447 sayılı kanun ile gündeme geldi.

Kanundan önce erkekler 25, kadınlar ise 20 yıl sigortalılık süresi ve 5 bin günlük prim gün sayısı doldurmalarıyla emekli olabiliyordu.

Ancak yasa ile emeklilik yaşı kadınlarda 58’e, erkeklerde 60’a emeklilik için gerekli prim gün sayısı ise 7 bin güne yükseltildi

Bütçede yük oluşturacaklarına dair yanlış algı oluşturulmaya çalışıldığını iddia eden EYT'li vatandaşlar haklarını alana kadar mücadelelerini kararlılıklar sürdüreceklerini belirtiyor.

Emeklilikte Yaşa Takılan vatandaşların sorunu, kendilerine işe giriş tarihinde vaat edilen emeklilik sisteminin 1999 yılı itibariyle değişmiş olması.

Emeklilik hakkı için gerekli olan prim gün ve yaş şartını tamamlayan EYT'li vatandaşlar, yaş şartının eski sisteme göre olmasını talep ediyor.

Eğer yasa çıkarsa 8 Eylül 1999'dan önce işe giriş yapan EYT'li vatandaşlar emekli olabilecekler.

AYLIK BAĞLAMA ORANINDA DURUM NEDİR?

Emekli olacak çalışanların merak ettikleri sorulardan biri de emekli maaşı hesaplamasının nasıl yapılacağıdır. Peki yıllara, prim ödemelerine ve emekli olduğu sandığa göre farklılıklar gösteren sistemde emekli aylıklar nasıl hesaplanır? SSK’lıların emekli aylığı hesaplamasında üç ayrı dönem ve üç ayrı hesap var. Buna göre aylık bağlama oranları çalışma dönemlerine göre farklılık arz ediyor. Üç dönemdeki aylık bağlama oranları emekli maaşını doğrudan etkiliyor.

Bu dönemde Ortalama Yıllık Kazanç üzerinden belirlenen gösterge sistemi kullanılmaktadır. Ortalama yıllık kazanç, ödenen sigorta primi dikkate alınarak hesaplanmaktaydı. Sigortalının 2000 yılı öncesine ait son 5 takvim yılındaki (üst göstergeden aylığa hak kazananlar için on takvim yılındaki) sigorta primleri toplamının 5’e ( ya da üst göstergeden aylığa hak kazananlar için 10’a) bölünmesiyle belirlenmekteydi.

Beş yıldan az hizmeti olan sigortalı için toplam matrah hizmet yıl sayısına bölünerek ortalama yıllık kazanç ve buna karşılık gelen gösterge tespit edilmektedir.

31.12.1999 gününe kadar olan dönem için sistemde normal şartlarda 5.000 prim günü için göstergeden aylık bağlanacak ise Aylık Bağlama Oranı yüzde 60’dır. Üst gösterge için oran göstergeye bağlı olarak yüzde 50 ile yüzde 59,90 aralığındadır. En üst gösterge için bu oran yüzde 50’dir. Aylık Bağlama Oranı, 5.000 prim gününden sonra her tam 240 gün için yüzde 1 ve ayrıca kadınlar için 50, erkekler için 55 yaşından sonraki her tam yaş için de yine yüzde 1 oranında arttırılmaktaydı.

01.01.2000-30.09.2008 tarihleri arası için ABO hesaplamasında gösterge katsayı sistemi kaldırılarak, güncelleştirilmiş prim esasına dayanan farklı bir sistem getirilmişti. Sigortalının 2000 ve daha sonraki yıllara ait prime esas yıllık kazançları; kazancın ait olduğu yılı takip eden takvim yılları için TÜİK tarafından açıklanan yıllık TÜFE ve GH ile ayrı ayrı çarpılarak güncel değeri bulunmaktadır.

Aylık Bağlama Oranı, sigortalının toplam prim ödeme gün sayısının ilk 3600 günün her 360 günü için % 3,5, sonraki 5400 günün her 360 günü için % 2 ve daha sonraki her 360 gün için % 1,5 oranlarının toplamından oluşmaktadır.

Bu döneme ait bütün güncellenmiş kazançlar toplanır ve bu döneme ait prim gün sayısına bölünerek OGK (Ortalama Günlük Kazanç) bulunur. OGK 360 ile çarpılarak OYK (Ortalama Yıllık Kazanç) hesaplanır.

Bu dönem için Aylık Bağlama Oranı, sigortalının toplam prim ödeme gün sayısının;

• İlk 3600 günün her 360 günü için % 3,5,

• Sonraki 5400 günün her 360 günü için % 2,

• Daha sonraki her 360 gün için % 1,5 oranlarının toplamından oluşmaktadır.

Aylık ise ortalama yıllık kazancın 12’de birinin ABO ile çarpımı sonucu bulunan tutardır.

01.10.2008 tarihi sonrası için ABO hesaplaması

Bu dönemde en düşük aylık bağlama oranı bulunuyor. Aylık Bağlama Oranı her 360 gün için %2 olarak belirlenmiştir. Ancak, 1.10.2008 tarihinden önce 3600 prim gün sayısını doldurmamış olan sigortalılar için 1.10.2008 tarihinden sonra geçen 3600 güne tamamlayan hizmet sürelerinin her 360 günü için % 3 oranı esas alınacak.

Yüksek emekli maaşına, aylık bağlama oranları (ABO) etki ediyor

  • Basit bir örnekle 9000 gün prim ödeyen sigortalı için;
  • - 1999 öncesi 9000 gün için yüzde 76,
  • - 01.01.2000-30.09.2008 döneminde ise 9000 gün için yüzde 65,
  • - 1.10.2008 sonrası 9000 gün için yüzde 50 aylık bağlama oranı uygulanacak.

Aylık bağlama oranının düşük olması, emekli aylığının tek başına düşük aylık bağlanması anlamına gelmez. Sistem değiştiği için oran da değişmiştir. Yüksek tutarda sigorta primi ödenmişse yüksek emekli aylığı bağlanır. Örneğin, 2000 yılından önce en yüksekten 35 yıl prim ödeyerek emekli olan bir sigortalı için bugün emekli maaşı 4 Bin TL civarında. Oysa şimdi 35 yıl en yüksekten prim ödeyene 8 bin 500 TL civarında emekli maaşı bağlanabiliyor. Bütün mesele böyle bir iş, böyle bir maaş ve böyle bir işveren bulmakta.

 

KADINLAR İÇİN EMEKLİLİK ŞARTLARI

Sigorta başlangıç tarihine göre:

9 Eylül 1981-23 Mayıs 1984 tarihlerinde 20 yıllık hizmet süresi, 40 yaş ve 5000 prim

24 Mayıs 1984-23 Mayıs 1985 tarihlerinde 20 yıllık hizmet süresi, 41 yaş ve 5000 prim

24 Mayıs 1985-23 Mayıs 1986 tarihlerinde 20 yıllık hizmet süresi, 42 yaş ve 5075 prim

24 Mayıs 1986-23 Mayıs 1987 tarihlerinde 20 yıllık hizmet süresi, 43 yaş ve 5150 prim

24 Mayıs 1988-23 Mayıs 1989 tarihlerinde 20 yıllık hizmet süresi, 44 yaş ve 5225 prim

24 Mayıs 1989-23 Mayıs 1990 tarihlerinde 20 yıllık hizmet süresi, 45 yaş ve 5300 prim

24 Mayıs 1989-23 Mayıs 1990 tarihlerinde 20 yıllık hizmet süresi, 46 yaş ve 5375 prim

24 Mayıs 1990-23 Mayıs 1991 tarihlerinde 20 yıllık hizmet süresi, 47 yaş ve 5450 prim

9 Eylül 1981-23 Mayıs 1984 tarihlerinde 20 yıllık hizmet süresi, 48 yaş ve 5525 prim

24 Mayıs 1992-23 Mayıs 1993 tarihlerinde 20 yıllık hizmet süresi, 49 yaş ve 5600 prim

24 Mayıs 1993-23 Mayıs 1994 tarihlerinde 20 yıllık hizmet süresi, 50 yaş ve 5675 prim

24 Mayıs 1994-23 Mayıs 1995 tarihlerinde 20 yıllık hizmet süresi, 51 yaş ve 5750 prim

24 Mayıs 1995-23 Mayıs 1996 tarihlerinde 20 yıllık hizmet süresi, 52 yaş ve 5825 prim

24 Mayıs 1996-23 Mayıs 1997 tarihlerinde 20 yıllık hizmet süresi, 53 yaş ve 5900 prim

24 Mayıs 1997-23 Mayıs 1998 tarihlerinde 20 yıllık hizmet süresi, 54 yaş ve 5975 prim

24 Mayıs 1998-23 Mayıs 1999 tarihlerinde 20 yıllık hizmet süresi, 55 yaş ve 5975 prim

24 Mayıs 1999-8 Eylül 1999 tarihlerinde 20 yıllık hizmet süresi, 56 yaş ve 5975 prim

9 Eylül 1999-30 Nisan 2008 tarihlerinde 25 yıllık hizmet süresi, 58 yaş ve 7000 prim

1 Mayıs 2008-2035'e kadar 25 yıllık hizmet süresi, 58 yaş ve 7200 prim

 

ERKEKLER İÇİN EMEKLİLİK ŞARTLARI

Sigorta başlangıç tarihine göre;

9 Eylül 1976-23 Mayıs 1979 tarihlerinde 25 yıllık hizmet süresi, 44 yaş ve 5000 prim

24 Mayıs 1976-23 Ekim 1980 tarihlerinde 25 yıllık hizmet süresi, 45 yaş ve 5000 prim

24 Ekim 1980-23 Mayıs 1982 tarihlerinde 25 yıllık hizmet süresi, 46 yaş ve 5075 prim

24 Mayıs 1982-23 Ekim 1983 tarihlerinde 25 yıllık hizmet süresi, 47 yaş ve 5150 prim

24 Ekim 1983-23 Mayıs 1985 tarihlerinde 25 yıllık hizmet süresi, 48 yaş ve 5225 prim

24 Mayıs 1985-23 Ekim 1986 tarihlerinde 25 yıllık hizmet süresi, 49 yaş ve 5300 prim

24 Ekim 1986-23 Mayıs 1988 tarihlerinde 25 yıllık hizmet süresi, 50 yaş ve 5375 prim

24 Mayıs 1988-23 Ekim 1989 tarihlerinde 25 yıllık hizmet süresi, 51 yaş ve 5450 prim

24 Ekim 1989-23 Mayıs 1991 tarihlerinde 25 yıllık hizmet süresi, 52 yaş ve 5525 prim

24 Mayıs 1991-23 Ekim 1992 tarihlerinde 25 yıllık hizmet süresi, 53 yaş ve 5600 prim

24 Ekim 1992-23 Mayıs 1994 tarihlerinde 25 yıllık hizmet süresi, 54 yaş ve 5675 prim

24 Mayıs 1994-23 Mayıs 1994 tarihlerinde 25 yıllık hizmet süresi, 55 yaş ve 5750 prim

24 Ekim 1995-23 Mayıs 1997 tarihlerinde 25 yıllık hizmet süresi, 56 yaş ve 5825 prim

24 Mayıs 1997-23 Ekim 1998 tarihlerinde 25 yıllık hizmet süresi, 57 yaş ve 5900 prim

24 Ekim 1998- 8 Eylül 1999 tarihlerinde 25 yıllık hizmet süresi, 58 yaş ve 5975 prim

24 Ekim 1999-30 Nisan 2008 tarihlerinde 25 yıllık hizmet süresi, 60 yaş ve 7000 prim

1 Mayıs 2008- 2035'e kadar olanlar 25 yıllık hizmet süresi, 60 yaş ve 7200 prim...

loading...
Yorum Yapın

Yapılan Yorumlar
Henüz yorum yapılmamış