NATO’ya Üye Devletler (2020) - Milli Güç

Reklamlar

loading...

NATO’ya Üye Devletler (2020)

NATO, 1949 yılında 12 ülkenin bir araya gelerek bir saldırmazlık ve işbirliği koşullarını kabul ettiği Kuzey Atlantik Antlaşması ile doğmuş bir oluşumdur.

Teşkilatın kuruluş metni, 17 Mart 1948 tarihinde Belçika, Birleşik Krallık, Fransa, Hollanda ve Lüksemburg arasında bir ittifak antlaşması olan Brüksel Antlaşması’dır. Bu birleşme Avrupa için bir ilham kaynağı olmuş ve Sovyetlerin Berlin Kuşatması sırasında Batı Avrupa Birliği kurulmuştur. Fakat bu savunma birliğinin başarılı olması için hem askeri bir otorite hem de oluşumun milliyetçi karaktere bürünmesini önleyecek ülke ABD’nin desteği şart olmuştur. Bu girişim ile 4 Nisan 1949 yılında Washington DC’de, Kuzey Atlantik Antlaşması imzalanarak savunma ve işbirliği alanında milat sayılacak bir işbirliği kurulmuştur. Bu bağdaşıklığa Brüksel Antlaşmasına dahil beş devletin yanı sıra ABD, Danimarka, İtalya, İzlanda, Kanada, Norveç ve Portekiz katılmıştır. Dönemin ilk NATO Genel Sekreteri olan Lord Ismay, 1949 yılında örgütün görevlerini şöyle sıralamıştı: Örgüt, Amerikalıları içerde, Rusları dışarıda ve Almanya’yı ise aşağıda tutmaya çalışacaktır. Her ne kadar ülkeler politik anlamda antlaşma metnin imzalamış olsalar da, halk bazı kesimlerce bu duruma karşı çıkmıştır. Örneğin İzlanda’da bir kesim halk tarafsızlık yandaşlarına katılarak ayaklanma çıkarmışlarıdr. Bu antlaşma metni “Atlantikçilik” olarak adlandırılan ve Kuzey Amerika-Avrupa arasında bir işbirliği ve ittifakı öngören düşünce yapısını temsil etmektedir.

1952’de Türkiye ve Yunanistan bu teşkilata kabul edilmiştir.

Bu askeri ittifaka dönem dönem 16 ülke daha katılma isteğinde bulunmuştur. Örgüt ve organizasyonun temel amacı, katılan ülkelerin birbirlerine karşı bir saldırmazlık güvencesi almalarının yanı sıra, kendilerine karşı yapılacak bir saldırıda ittifak kurma hakkını elde etmelerini sağlamaktır.

Birliğin merkezi Belçika’nın başkenti olan Brüksel’de bulunmaktadır.

NATO üyesi olan devletler, savunma harcamalarına ayrı bir önem vermek zorundadırlar. Örneğin NATO üyesi olan devletlerin harcamalarının toplamı, dünyadaki bütün devletlerin yaptıkları savunma harcamalarından %70 daha fazladır.

1950’li yıllarda NATO, Orta Avrupa bölgesinde 15; İtalya ve İskandinavya’da ise 10 hazır olarak durak tümene sahipti. 1952 yılında başka bir konuda gelişme sağlandı. Örgütün en yüksek rütbesi sayılan NATO Genel Sekreterliği statüsü oluşturularak bu konuma Hastings Ismay atandı. Bu dönemden sonra örgüt tatbikatlar yaparak hem olası bir düşman saldırısına karşı bir deneme yapmış hem de böyle tatbikatlarla düşman ülkelere gövde gösterisi yapmıştır. Bu tatbikatlardan bazıları şunlardır:

-Mainbrace Tatbikatı- 200 gemi ve 50.000 asker ile Danimarka ve Norveç’in savunulması için yapıldı.

-Grand Slam ve Longstep Tatbikatları- Akdeniz’de gerçekleştirilen deniz ve amfibik kuvvetlerle yapıldı.

-Italic Weld- Kuzey İtalya’da gerçekleştirilen hava-deniz-kara unsurlarıyla eşgüdümlü yapıldı.

-Grand Repulse- İngiliz Ren Ordusu (BAOR), Hollanda Kolordusu ve Orta Avrupa Müttefik Hava Kuvvetleri (AAFCE) ile düzenlenmiştir.

-Weldfast- ABD, Birleşik Krallık, İtalya, Türkiye ve Yunanistan deniz unsurlarının katıldığı ve Akdeniz odaklı düzenlenen karaya çıkarma denemesidir.

Kurulduğunda Sovyetlerin bugünse Rusya Federasyonu’nun  genişleme tehdidine karşı koymak için NATO  bir kolektif askeri güç (en azından kağıt üzerinde) olarak vardı.

Sovyetler Birliği de 14 Mayıs 1955 tarihli bir kararla Macaristan, Çekoslovakya, Polonya, Bulgaristan, Romanya, Arnavutluk ve Doğu Almanya’nın katıldığı Varşova Paktı’nı kurdu. Bu şekilde açık bir saldırı olmasa dahi iki birliğin silahlanma çabaları ve güç gösterileri devam edecekti. Bu şekilde ortaya çıkan bir güç dengesizliği aslında Soğuk Savaş Döneminin birbirine düşman iki tarafını da belirlemiş oldu.

Amerika Birleşik Devletleri hem ekonomik hem de askeri açıdan lider ülke durumundadır.

Resmi olarak toplam yirmi sekiz NATO üyesi bulunmaktadır. İzlanda ve Lüksemburg üyelik şartlarına sahip olmadığından  bu listeye dahil edilmemiştir. İzlanda resmi olarak ayakta duran bir orduya sahip değildir.

NATO, kuruluş olarak devletlerin siyasi ve antlaşma koşulları dahilinde vaatlerinden öteye geçememiştir. Fakat bu siyasi ortaklık yeminleri, Kore Savaşı sırasında iki tane rütbeli ABD komutanı tarafından harekete geçirilip ortak bir askeri güç oluşturulunca askeri bir kimlik kazanmıştır. Fakat üye ülkeler Soğuk Savaş Dönemi ve 1955 yılında kurulan Varşova Paktı ülkeleri karşısında büyük rekabete giriştiler.

Bu çekişmelerin devamında örgüte üye olan ülkeler arasında bazı şüpheler doğmuştur. Acaba ABD, NATO’yu ne kadar destekleyecekti? Ya da Fransa 1966 yılından sonra NATO’nun askeri kanadından çekildikten sonra Sovyet tehdidi karşısında örgüt ne kadar aktif bir siyaset yürütebilecekti?

Örgüt 1989 yılında Berlin Duvarı yıkıldıktan ve Yugoslavya dağıldıktan sonra büyük bir Avrupa iç savaşının içine sürüklenmiştir. Bu iç karışıklık ortamında örgüt, 1992-1995 yılları arasından Bosna-Hersek ve 1999 yılında ise Kosova’da askeri müdahale gücünü kullanmak zorunda kalmıştır. 1955 yılında kurulan ve NATO’nun genel durumuna darbe vuran Varşova Paktı üyesi olan devletler 1999 ve 2004 yıllarında dağılmış; bunlardan BDT (Bağımsız Devletler Topluluğu) ve ŞİT (Şanghay İşbirliği Teşkilatı) üyesi olmayanlar NATO bünyesine katılmaya başlamışlardır.

NATO askeri yeterlilikleri ölçmek için yarışmalar düzenlenmeye başladı. Türk Özel Kuvvetleri olan “Bordo Bereliler” en son 2004 yılında Almanya’da düzenlenen ve sekiz ülkeden 25 askeri timin katıldığı Dünya Özel Kuvvetler Şampiyonası’nda birincilik kazandılar, Bordo bereliler bu yarışmaları 4 kez üst üste kazanınca NATO 5. Senesinde yarışmayı iptal etti.

Kuzey Atlantik Antlaşması çerçevesinde üye ülkeye yapılacak bir saldırı halinde örgüt düşmana karşı ortak bir harekat düzenleyecektir. Fakat bu savaş halini gerekli kılan 5. madde ilk kez 2001 yılında ABD’de bulunan İkiz Kulelere düzenlenen 11 Eylül terör saldırılarından sonra uygulamaya konulmuştur. Terör saldırısının ardından NATO birlikleri Afganistan üzerinde bir etki alanı oluşturmaya başlamıştır. NATO, askeri yaptırımlarını bununla sınırlamamış ve Irak’a eğitmen göndermek; 2011 yılında BM Güvenlik Konseyi 1973 sayılı kararı ile alınan Libya üzerindeki uçuş yasağını denetlemek ve korsanlıkla mücadele kapsamında ek protokoller uygulamak gibi görevleri de yürütmüştür. Askeri müdahale içeren 5. maddenin yanında, üyelerin bir toplantıya çağırılma hakkını içeren 4. madde de bulunmaktadır. Toplantıya çağırma hakkını Türkiye ilk olarak 2003 Irak savaşı sırasında; 2012 yılında Suriye iç savaşı sürerken silahsız olan Türk F-4 jetinin düşürülmesi ve Suriye’den Türkiye üzerine havan atışı yapılması esnasında kullanmıştır. Ayrıca Rusya’nın 2014 yılında Kırım’a müdahalesi de eklenince kurul toplamda dört defa toplantıya çağırılmıştır.

NATO Üyeleri:

1- Amerika Birleşik Devletleri
2- Fransa
3- Birleşik Krallık (İngiltere)
4- Türkiye
5- İtalya

6- Almanya

7- İspanya

8- Polonya
9- Kanada
10- Norveç

11- Yunanistan

12- Çek Cumhuriyeti
13- Hollanda

14- Romanya

15- Danimarka

16- Macaristan

17- Slovakya

18- Portekiz

19- Bulgaristan

20- Hırvatistan

21- Belçika

22- Lüksemburg

23- İzlanda

24- Litvanya

25- Slovenya

26- Letonya

27- Arnavutluk

28- Estonya

29- Karadağ

30- Kuzey Makedonya (Hazırlıkları devam ediyor.)

Son Güncelleme : 27 Mart 2020

Milli Güç

Milli Güç

Bu konuyla ilgili yorumunuzu yazın