Av Tüfeği Seçimi: Tüfeğimin Çapı Kaç Olsun? - Milli Güç

Reklamlar

loading...

Av Tüfeği Seçimi: Tüfeğimin Çapı Kaç Olsun?

Avcılık ve atıcılık ata sporlarımızın en başta gelenlerindendir. Yüzyıllar önce söylenen “At, avrat, silah” deyimi önemini hiç kaybetmeden bugünde geçerliliğini sürdürerek silaha düşkünlüğümüzü ispatlamaktadır. Tabii değişiklikler var. Örneğin at, yerini atalarımızın hayal bile edemeyecekleri arabalara bırakmak zorunda kalmıştır. Ok, yay ve mızrak yerine bugün ateş gücü, öldürücü etkisi, menzili ve seriliği itibariyle ok ve mızrakla mukayese edilemeyecek ateşli silahlarla avlanıyoruz.

Atalarımızın mirası olan silah ve av tutkumuz en ufak bir değişime uğramadan bize aktarılmıştır. Sadece fark; avı hayatta kalma değil hobi amacıyla yapmamız, av sahasına imkanlarımız nispetinde at yerine arabayla ulaşmamız, ok ve mızrak yerine bilgimiz, ilgimiz, zevkimiz, doğrultusunda silah kullanmamızdan ibarettir.

Bu durumda silah seçimi avın ve avlağın giderek tükenmekte olduğu şu dönemde daha bilinçli olma zorunluluğunu getirmektedir. Dergiyi okuyan pek çok büyüğüm ve avcı arkadaşım benden mutlaka daha bilgili ve tecrübelidir. Ama belirteceğim hususların pek çok av ve silah tutkununa, özellikle yeni meraklı dostlara bir nebze faydalı olacağı inancındayım…

Seçim yaparken birkaç tablo yardımıyla silahla ilgili eğiliminizi ve hangi silahın ne maksatla kullanılabileceğini, basit teknik özelliklerini göz önüne serip bu konuda kendinizi daha iyi tanımanıza yardımcı olacağımızı düşünüyorum. Belirteceğimiz hususların çoğu şahsi kanaatimiz olup genel için bağlayıcı özellik taşımaz.

***

Öncelikle ülkemizde bulabileceğimiz av silahları ile ilgili ana bilgilerin açıklanmasında, kulaktan dolma yanlış bilgilerin doğru esaslara bağlanmasında fayda var.

Yarı otomatik yivsiz av tüfekleri: Şu an ülkemizde kullanılan en yaygın av tüfeğidir. Kanun gereği takoz kullanıp 2+1 fişekle çalışması gerekirken genelde bu yasağa uyulmamakta, atım adedinin fazla olması nedeniyle tercih edilmektedir. Tercih edilme sebeplerinden biri de yüksek atım sayısı ve yarı otomatik olmasının getirdiği kendine güvenen hissidir. Bir başka sebep de koruma amacıyla makbul görülmesidir.

Pek çok kişi bu silahları tabanca muadili olarak görmektedir. Tabanca taşıma ve bulundurma ruhsatlarının harç bedelleri aşırı yüksek olduğundan, kırsalda, yerleşim yeri dışında yaşamak zorunda olanlar da bu silahları savunma maksadıyla satın almaktadır.

Bu silahlar çalışma prensipleri açısından üç grupta incelenir.

1.”Gazlı” Tabir Edilenler: Patlama sonrasında tapa namlu ağzına yanaştığında geride biriken gaz basıncının namlu içerisindeki delikten alt aktarılıp mekanizmanın geri iletilmesi sistemiyle çalışır.

2.Döner Başlıklar: Patlama sonucunda geriye hareket etme eğiliminde olan fişeğin mekanizmayı itmesi sonucu çalışır.

3.Gazlı ve Döner Başlıklar: Her iki sistemin avantajlardan istifade etmek maksadıyla çıkarılan bir mekanizmadır.

Her üç sistemde de silahın verimi kullanılan malzemenin kalitesine, işçiliğe ve üretim teknolojisine bağlıdır. Bunları iyi kullanan markaların silahları diğerlerine üstünlük sağlar.

Avantajları:

1. Geçit avlarında avantaj sağlar. Yılın hırsını ördek ve kaz geçitlerinde katliama dönüştürmek isteyen iyi bir atıcı için gerçekten sonucu etkileyebilir.(Şahsen tasvip etmiyorum.)

2. Sürek avlarında avantajlıdır. (Tutukluk yapma ihtimaline karşı pompalı silahlar tercih edilmelidir. Pompalı silahlar konusuna ayrıca değineceğim.) Sürek avı risk avıdır, özellikle acemi avcı için!!! Birkaç yönden domuzun taarruzuna veya geçitine maruz kalma ihtimali daima vardır ve yaralı bir domuz her zaman çok tehlikelidir. Bu durumlarda üç veya dördüncü mermi hayat kurtarabilir.

Dezavantajları:

1. Daima fazla mermi sarfına neden olur. Bu işi gerçekten bilenler bir uçara veya kaçara ilk iki mermi isabet etmediyse mesafenin artması nedeniyle üçüncü merminin isabet ihtimalinin çok çok az, dördüncüsününse hemen hemen hiç olmadığını takdir ederler. Oysa avı kaçırmama psikolojisiyle genelde üç ve dördüncü atılır. Otomatik tabir edilen yarı otomatik tüfekle çok mermi atıp çok av yapacağını hayal eden silah meraklıları bunu asla unutmamalıdır. Yani iki olmazsa üçüncü veya dördüncüde vururum hissine kapılmayınız, yanılırsınız.

2. Ağırlığı diğer dezavantajıdır. Hem silahın boş ağırlığı, hem de içindeki 7-8 mermi ilavesi keklik, çulluk, tavşan avı gibi zor ve çetin arazi avlarında önemli ölçüde dezavantajdır. Unutmayınız, bu tip arazide kat edilen her kilometre silahın ağırlığını daha da artıracak ve hele ileri yaştaysanız sizi oldukça yoracaktır. Bu tür avlarda 7-8-9 mermi hiçbir avantaj getirmez. Zaten bu kadar çok mermi alan yarı otomatik tüfek yabancı menşeli silahlarda pek görülmez. En fazla alanı 5+1 dir. Demek ki bu heves sadece bize mahsus.

3. Sportmence değildir. Eğer avcı için bugün, korumak vurmaktan önemliyse o halde şans tanımak çevreci avcının görevidir.

Pompalı tüfekler: Ülkemizde genellikle kısa namlulu üretilmektedir. (Yabancı pompalılarda uzun namlularda mevcuttur.) Bu, ülkemizde üretilen pompalılara talebin, avdan ziyade savunma amacı taşıdığının bir göstergesidir. Zaten 45-50-55 cm.lik namlular pek çok av için yeterli değildir.

Avantajlar:
1) Her ne kadar av tezkeresi ile temini son derece kolayda olsa da aslında iyi bir yakın savunma silahıdır. Bilindiği üzere çoğu kez konutlarda, kırsal alanlarda, araçlarda savunma silahı niyetiyle taşınmaktadır. Magnum namlulu bir pompalı uygun mermiyle çok tehlikeli bir silaha dönüşebilir. (Şahsım adına 60 cm. den kısa namlulu ve dipçiksiz olanların av tüfeği kapsamından çıkarılması gerektiğini düşünüyorum.)

2) Bana göre sürek avının ideal silahıdır. Birkaç yönden azılı domuzu karşısında gören veya yaralı bir azılının karşısına çıkan avcı için kurtuluş olabilir. 1993 yılında Seben Yaylasında maalesef bir avcı yaralı bir domuz tarafından adeta biçilmiştir. Yarı otomatiğe göre avantajı tutukluluk ihtimalinin az olmasıdır. Çünkü boş kovan atımı ve yenisinin dolumu manuel (el yardımıyla) yapılmaktadır.

3) Fiyat yönünden diğer sınıflar içinde en hesaplı olanıdır.

Dezavantajları:
1- 60 cm. den kısa namluyla bence av tüfeği değildir. Namlu 60 cm.’den uzun seçilmelidir.

2- Boşaltma-doldurma hareketi (Pump Action) pratik gerektirir. Seri olabilmek için özel çalışma yapılmalıdır.

3- Yarı otomatikler gibi ağır ve üstelik hantal sayılabilecek bir silah türüdür. Tüm bunlara rağmen Amerika’da yaygın bir av silahı olduğunu okumaktayız.

Çifte tüfekler (Yan yana ve üst- alt):  Esasen çifteler tabiri hem süper poze, hem çifteyi kapsamına alır. Hiçbir yabancı silah kataloğunda süperpoze terimine rastlayamadığımızı ifade edebilirim. Doğru ifade yan yana çifte (Side by side) ve üst alt çiftedir (over under).

Nostaljik açıdan en eski av silahları olması sebebiyle apayrı bir önem kazanırlar. Yapımı el emeği, ustalık, incelik ve iyi işçilik gerektirir. Dolayısıyla uğraşı, zeka ve beceri el emeği ve göz nurunun sonucudur. Centilmen ve sportmen avcının silahı çiftedir. Üst alt veya yan yana ayırımına girmiyorum. Çünkü bu kişilerin el alışkanlığı, beğenisi ve zevkine bağlıdır. Her ikisi de temelde aynıdır. Trap ve skeet yarışmalarında üst alt çifte avantaj sağlar. Av sahasında fark kişilerin beğenisine kalmıştır. Süslemeleri (Tam veya yarım çakmak, tam, yarım çeyrek kabze, standart veya ceylan burnu kundak, standart, İngiliz, monte carlo dipçik)en iyi gösteren silahlarda bunlardır. Şahsen yukarıda belirttiğim ayrıntıların yarı otomatik veya pompalıya çifte kadar yakıştığını düşünmüyorum. Bu tür yerli silahlar size kalibre açısından da çok seçenek sunar. Zira yurdumuzda 12 kalibre dışında 16, 20, 28, 36, numaralı çifteler dışında pek yarı otomatik ve pompalı göremezsiniz. 55′ den 76′ ya kadar pek çok namlu uzunluğu da ayrı bir alternetiftir. Dünyanın biz hariç her yerinde kıymetli ve popüler olan silahlar çiftelerdir.

Tekli kırma tüfekler: Bugün üretimi az da olsa halen birçok evin duvarında asılı olan bu tüfekler çiftelerin yarısıdır. Tüfek mandalı çevrildiğinde ortadan ikiye katlanır. Namluya tek fişek sürülür.Ateşleme çiftedeki gibidir. Taşınması kolaydır. Ateş ettiğinizde vuramazsanız tekrar mandalı çevirip namluyu boşaltıp fişek sürersiniz. Avınıza da kaçma fırsatı verirsiniz. Bu yönüyle gerçek av silahı bunlar olmalıdır.

Doldurma tüfekler: Yeni nesil bu silahları hiç görmemiştir. Halen sadece antikacılarda bulunur. Silaha namlu ağzından ölçekle barut koyarsınız. Üstüne dağılmaması için bir parça bez koyup harbi ile sıkıştırırsınız. Tekrar aynı şekilde saçma koyup üzerine bez koyarak harbi ile sıkıştırırsınız. Horozu kaldırıp bir ateşleme kapsülü yerleştirirsiniz. Sonra da horozu yavaşça indirip yolda veya evde emniyetli olarak durdurursunuz. İstediğiniz anda horozu kaldırırsınız. Nişan alıp tetiği çektiğinizde atış yapılmış olur. Doldurma süresi el becerinize göre 3-10 dakika arası sürer.

Yivli Av Tüfekleri:  Domuz, ayı, geyik, karaca nadiren kurt, çakal, kaz, gibi avlarda tercih edilen mermi atan silahlardır. Duran hedeflerde daha etkilidir. Hareketli hedefi tek mermiyle uzaktan vurma beceri gerektirir. Uzak mesafeli büyük ava ilgi duyan avcının silahıdır. Özel ihtisas gerektirdiğinden ve meraklıları zaten ayrıntıları en iyi şekilde bildiğinden derinlemesine girmiyorum. Yivli silahlarında yarı otomatik, pompalı ve tek atan tipte çok çeşitli kalibreleri mevcuttur.

Bu tüfeklerin ruhsatını almak zordur. Ruhsat harçları da oldukça yüksektir.

Daha kestirme bir ifade kullanacak olursak; yivli av tüfekleri aslında av için değil, askeri maksatlarla üretilmiş silahlardır. Zamanla yeni standartlar ortaya konuldukça ordular tarafından kullanılmaz olmuşlardır. Ancak yivli av tüfeği olarak kullanılan tüfeklerin çoğu askeri birliklerin elindekiler kadar etkilidir.

***

Yivsiz av tüfeğinde çapın nasıl tespit edildiğini biliyorsunuz. Bilmeyenler de”yivsiz av tüfekleri” konulu yazılarda bulabilirler. Özet olarak 454 gram kurşun  12 çeşit parçaya ayrılır 12’de bir parçası küre haline getirilirse kürenin çapı 12 çapa tekamül eder. 16’ya ayrılıp bir parça küre haline getirilirse bu kürenin çapı da 16’ya denk gelir. Bu sistem İngilizlerin bulduğu bir sistem olup dünyada böyle kabul görmüştür.

1- 16 çap: 12 ve 20 nin arasında kalmış bir namlu olduğundan şahsen tercih etmem. 12 ye göre bence daha az saçmanın hedefe daha toplu gitmesi dışında avantajı yoktur.

2- 20 çap: Ülkemizde tek kırma tüfeklerde yaygındı. Yeni tüfeklerde pek kullanılmasa da özellikle A.B.D. de yaygın olduğunu duymaktayız. Bize göre kullanımı zevkli bir tüfek çapıdır. Azaltılmış barut ve saçma ile kendi fişeğini dolduranlara maddi avantaj sağlaması yanında sesi ve geri tepmesi de azdır. Bıldırcın avında rahatlıkla kullanıldığı gibi toplu gitmesi nedeniyle ördekte bile kullanılabilir. Hafifliği ve göze hoş görünümü ayrı bir ayrı bir avantajdır.

3- 12 çap: Avcının tüfeği 12 çaptır. Bugün en yaygın tüfek üretiminde kullanılan çap budur. Genel olarak fişek numarası ve barut saçma oranının iyi ayarlanmasıyla her avda rahatlıkla kullanılabilen en iyi çaptır. Öldürücü etkisi, dağılımı itibariyle avantaj sağlar. Tabii ki her tür çapta şok seçimi önemlidir. Şok konusunda bilmeniz gerekenleri de derginin önceki sayılarında tüm ayrıntılarıyla bulabilirsiniz.

Son Güncelleme : 18 Şubat 2020

Milli Güç

Milli Güç

Bu konuyla ilgili yorumunuzu yazın